ده تکنیک خلاق طرح دوستی در کلاس درس

اگر کلاس درس خود را مانند یک باغ بدانیم و خود را باغبان آن، هر دانش آموز می تواند به عنوان یک گل رنگارنگ و منحصر به فرد باشد. این باغ از کنار هم قرار گرفتن رنگ ها، شکل ها، توانمندی ها و دانش های مختلف می تواند جلوه ی خاص و ویژه ای را به ما نشان دهد. یک آموزگارخلاق می تواند با افتتاح دروازه های متفاوت به کلاس، دانش آموزانش را با دنیایی از تجارب متفاوت و رنگ به رنگ روبرو کند. دروازه هایی مانند کارگروهی و باهم آموزی.
با هم آموزی یعنی هر دانش آموز در یک محیط کلاسی می تواند از دیگران یاد بگیرد و به دیگران هم آموزش دهد. در باهم آموزی هدف اصلی یادگیری است.باهم آموزی باعث افزایش تعاملات اجتماعی و تقویت مهارت های اجتماعی در بین بچه ها می شود.
در کار گروهی، دانش آموزان با تشکیل گروه های کوچک یا بزرگ تر به طور مشترک روی یک پروژه یا وظیفه کار می کنند. هدف اصلی از کار گروهی ترکیب توانایی ها، تجربیات و نقاط قوت افراد مختلف است تا بهبود یابند و به دستاوردهای متمایزتری برسند.
افتتاح این دو دروازه در کلاس درس مزایای بسیاری داردکه به توسعه تحصیلاتی و اجتماعی دانش آموزان کلاس ما کمک می کند.مزایایی مانند:
1.تقویت همکاری و تعامل اجتماعی : باهم آموزی و کارگروهی، فرصتی عالی برای دانش آموزان برای تعامل با هم و همکاری در مسائل مختلف فراهم می کند. این تجربه به آن ها مهارت های ارتباطی، مذاکره و حل اختلاف را آموزش می دهد.
2.توسعه ی مهارت های اجتماعی : این دو فعالیت کمک می کند مهارت های همکاری، تقسیم وظایف، گوش دادن به دیگران و به اشتراک گذاشتن افکار تقویت شود. مهارت هایی که در زندگی اجتماعی و حرفه ای بسیار حائز اهمیت است.
3 . تحریک انگیزش و اشتیاق به یادگیری: زمانی که بچه ها به گروه های کوچک تر تقسیم می شوند و مشارکت فعالی در یادگیری دارند، احساس می کنند که نقش مهمی در فرایند یادگیری دارند و این می تواند انگیزش آن ها را بالا ببرد.
4. ترکیب تنوع دانش و تجربه: اعضای گروه ها می توانند تجربه ها، دانش و نظرات مختلف خود را به اشتراک بگذارند. این ترکیب تنوع می تواند به یادگیری عمیق تر و گسترده تر کمک کند.
5. تقویت مهارت های حل مساله: با هم آموزی و فعالیت های گروهی باعث تمرین مهارت های حل مسئله و تفکر انتقادی در میان دانش آموزان می شود. آن ها باید با یکدیگر همکاری کنند و به یک تصمیم مشترک برسند و به راه حل های خلاقانه برای مسائل پیچیده دست یابند.
بدون شک، مقدمه ی باهم آموزی و انجام فعالیت های گروهی، ایجاد طرح دوستی با کیفیت در میان دانش آموزان است که آموزگار می تواند به عنوان یک تسهیل گر در این امر دخالت داشته باشد. فراهم ساختن شرایطی برای ایجاد طرح دوستی، هدیه ای ارزشمند به دانش آموزان است که سبب می شود در دوران رشد، دوستی و همدلی را در کنار آموزش و یادگیری تجربه کنند .در همان ابتدای سال تحصیلی فرصت بسیار مناسبی است که شرایطی را فراهم سازیم تا با انجام فعالیت های یخ شکن، خلاقانه و هدفمند بچه ها را به یکدیگر نزدیکتر کنیم تا در هنگام گروه بندی ها هم ما و هم دانش آموزانمان کمتر دچار چالش شویم. در این مقاله قصد دارم چند تکنیک جذاب، خلاق و کاربردی در مورد آموزش دوستی با شما به اشتراک بگذارم.
1.فهرست نویسی: دانش آموزان را در گروه های دوتایی تقسیم بندی کنید. از آن ها بخواهید با راهنمایی یکدیگر ده رفتار دوستانه و ده رفتار نادوستانه را پیدا کنند و بنویسند. سپس از جفت ها بخواهید با یک جفت دیگر، گروهی چهار نفره تشکیل دهند و دستاوردهایشان را درمیان بگذارند و با بحث وگفت وگو فقط یک رفتار دوستانه و نادوستانه را مشخص کنند و در کلاس ارائه دهند.
2. واژه نامه ی دوستی ویژه ی کلاس خودمان: در ابتدای سال برای متعهد کردن دانش آموزان به اصول اخلاقی برا ی حفظ دوستی می توان واژه نامه ی دوستی را در کلاس درس و با مشارکت همه ی بچه ها تهیه کرد. در واژه نامه ی دوستی، هر دانش آموز باید معنی و کاربرد یک واژه در ارتباط با دوستی و حفظ دوستی را با ذکر مثال توضیح دهد . این واژه می تواند توسط آموزگار نوشته شود و یا اینکه هر کس با دستخط خودش آن را در دفتر یا کتابچه ای که برای واژه نامه در نظر گرفته شده بنویسد. برای روان تر انجام شدن این فعالیت در کلاس، آموزگارمی تواند یک نمونه را خودش مثال بزند و در واژه نامه بنویسد.
3.تهیه ی کتاب گروهی درباره ی دوست: در این کارویژه از دانش آموزان خواسته می شود ویژگی های یک دوست خوب را بنویسند. آموزگار کار را با نوشتن یک نمونه بر روی تابلو آغاز می کند. آموزگار زمان می گیرد و بچه های گروه با همکاری یکدیگر یک کتاب در مورد این موضوع می نویسند و به کلاس ارائه می دهند.
4.همه در یک دایره: برای این کار دانش آموزان مانند یک کلوچه ی دونات ، در دو دایره ی هم مرکز روبروی هم می نشینند. آموزگار از دایره ی کوچک شروع می کند. سوالاتی مانند خودت را معرفی کن، به چه ورزشی بیشتر علاقه داری؟ چه رنگی را بیشتر دوست داری؟ و …. می پرسد.بعد از آن بچه های نشسته در دایره ی کوچکتر می چرخند و به سمت بچه های نشسته در دایره ی بزرگتر می نشینند و همین سوالات را از بچه های گروه بزرگتر می پرسند و با هم گفت و گو می کنند. آموزگار می تواند این فعالیت را تا وقتی که زمان کلاس اجازه می دهد پیش ببرد.
5. داد و ستد شناسنامه: از دانش آموزان می خواهیم یک ورقA4 را تا کنند و منگنه بزنند .سپس آموزگار از بچه ها می خواهد کارهای زیر را انجام دهند. بر روی جلد آن، نام و نام خانوادگی و نام آموزگار سال گذشته ی خود را می نویسند.در صفحه ی بعد نشانی و محل تولد و نام خواهر ، برادر ، اسباب بازی های دوست داشتنی واگر حیوان خانگی دارند را می نویسند. در صفحه ی سوم نام سرگرمی های دوست داشتنی، کارهایی که دوست دارند بیرون از مدرسه انجام دهند، نام کتاب هایی که این اواخر خوانده اند و ورزش ها و برنامه های تلویزیونی مورد علاقه ی خود را می نویسند. دانش آموزان در گروه های دوتایی شناسنامه های یکدیگر را رد و بدل می کنند و در صفحه ی چهارم اگر نقطه ی مشترکی با موارد نوشته شده در شناسنامه ی دوستشان دارند می نویسند و به همین ترتیب شناسنامه ها را با دیگر دوستانشان هم به اشتراک می گذارند و از این طریق بیشتر با یکدیگر آشنا می شوند.
6. نوشتن نامه های دوستی: دانش آموزان به انتخاب خودشان به تعدادی از همکلاسی هایشان نامه دوستانه می نویسند و در این نامه می توانند از خودشان، ویژگی هایشان و نظراتشان در مورد دوستی بنویسند.
7. شکل های همدلی: دانش آموزان را به گروه های سه یا چهار نفره تقسیم می کنیم و از بچه ها می خواهیم با کمک شکل های هندسی که بر روی یک کاغذ می کشند، با ترکیب این شکل ها در کنار هم یک طرح همدلی بسازند که نمایانگر اتحاد و همکاری باشد. هر گروه می تواند نمادهای طراحی شده ی خود را به دیگر گروه ها نشان دهد و باب دوستی و آشنایی بیشتری با دیگران فراهم سازد.
8. روایت های دوستی : آموزگار می تواند دانش آموزان خود را به گروه های دونفره تقسیم کند . داستانهایی را که دربردارنده ی پیام ها و درون داشت های اخلاقی در مورد دوستی است به آن ها می دهد و از هر جفت می خواهد برای داستان نوشته شده یک اسم بگذارند و با همکاری هم بر روی یک برگه تصویر داستان را بکشند.
9. دوستانی از جهان : هر دانش آموز یک کشور را انتخاب می کند و به عنوان نماینده ی آن کشور در کلاس در حضور دیگر دوستانش از فرهنگ ها و آداب و رسوم وجاهای دیدنی آن صحبت می کند . بعد از معرفی کشور از بچه ها می پرسد چه کسانی می خواهند به من سفر کنند؟ این فعالیت می تواند به عنوان یک یخ شکن باشد تا بچه ها با یکدیگر سریع تر باب صحبت و دوستی را بریزند.
10. مینی واکنش های زنجیره ای: هر دانش آموز درباره ی دوستی نظر کوتاهی ارائه می دهد. سپس دانش آموزان دیگر باید بر اساس نظر پیشینی که شنیده اند در مورد دوستی نظرشان را بگویند و تا رسیدن به یک دیدگاه کلی ارائه ی نظراتشان را ادامه دهند.
در این مقاله سعی کردم با معرفی تکنیک های خلاقانه کمک کنم آموزگاران عزیز بتوانند با ایجاد فرصت های دوستی تعاملات مثبت را در بین دانش آموزان افزایش دهند و محیطی را شکل دهند که دانش آموزان بتوانند با انگیزه و اشتیاق به دنیایی از یادگیری ، همدلی و دوستی دست یابند. امیدوارم ارتقا دانش و تجربه ی آموزشی ، ما را به سوی یک جامعه ی متفاوت و شگفت انگیز هدایت کند.