چگونه با شیوه ی تدریس قضاوت عملکرد، رعایت اصول بندنویسی در دانش آموزان نهادینه کنیم؟

از پایه ی سوم دانش آموزان با عنوانی آشنا می شوند به نام ” بند نویسی “. بند نویسی، یک فعالیت پایه برای نگارش و انشا است. این فعالیت اهمیت زیادی در زنگ فارسی و انشا نویسی دارد، زیرا دانش آموزان در این مرحله انشا نویسی را در مقیاسی کوچکتر تمرین می کنند. اما متاسفانه شاهدیم دانش آموزان زیادی در پایه های بالاتر، چه در ابتدایی و چه در متوسطه همچنان دچار ضعف در بند نویسی هستند.

واضح است دانش آموزی می تواند یک بند خوب و مناسب بنویسد که دارای دانش کافی درباره ی موضوع بند باشد، از واژگان پایه ی کافی و مناسب برخوردار باشد، مهارت نوشتاری پایه ی خوبی داشته باشد یعنی حروف و نشانه ها را بشناسد، نشانه ها را به خوبی ترکیب کند ، واژه بسازد، جمله های خوب و درستی بسازد، بین جمله ها نظم منطقی برقرار کند، بتواند به راحتی جمله های گفتاری را به جمله های نوشتاری تبدیل کند و مهارت های دیگری از این قبیل.

اما فقط این موارد ذکر شده در بالا کافی نیست؛ دانش آموز باید یک تسلط نسبی به معیارهایی که مختص به ساختار صحیح یک بند است داشته باشد. معیارهایی مانند تشخیص جمله ی موضوع ، پشت سرهم نوشتن جمله های مرتبط با جمله موضوع، ساختار ظاهری بند، علائم نگارشی در بند و … .

بنابراین شایسته است با توجه به اهمیت بند نویسی، یک آموزگار حرفه ای برای تقویت اولین گام انشا نویسی ، از روش های نوین و فعال تدریس استفاده کند. یکی از این روش ها که می تواند کمک شایان توجهی به مرور و بهینه سازی تدریس اصول بند نویسی به دانش آموزان داشته باشد روش تدریس قضاوت عملکرد است

و اما الگوی قضاوت عملکرد چیست ؟

همانطور که از اسم این الگو پیداست در این الگو عملکرد یک شخص ، مورد قضاوت قرار می گیرد پس در این الگو فراگیران عملکرد یکدیگر را بر اساس معیارها و ملاک های مشخص شده قضاوت می کنند. قضاوت عملکرد از آن دسته روش هایی است که کمک می کند دانش آموز با دریافت سرنخ هایی از سمت آموزگار، خود به دنبال یادگیری برود و با چالش های آموزشی دست و پنجه نرم کند، مسیر را با صبوری و تلاش طی کند و کم کم به توانمندی های خود باور پیدا کند. در واقع در پایان کار به خود باوری برسد نه به معلم باوری .

در این روش، دانش آموزان از طریق دو دسته معیارهای قضاوت که شامل معیارهای قضاوت گروهی و معیارهای قضاوت خارجی است، جوانب علمی و عملی کار خود و دیگر دوستانشان را بررسی می کنند. معیارهای خارجی آن دسته از استانداردهایی است که توسط معلم، کتاب، فیلم، جزوه و … برای آن ها مشخص شده و معیارهای داخلی آن دسته از استانداردهایی است که اعضای گروه پس از بحث و تبادل نظر با توجه به آموخته های خود آن را تدوین می کنند.

مراحل اجرای الگوی قضاوت عملکرد:

1.در گام اول ، آموزگار بچه ها را در قالب گروه های چهار یا پنج نفره گروه بندی می کند.

موضوع کار توسط بچه ها مشخص می شود.
در گام سوم اعضای هر گروه فعالیت خود را به صورت انفرادی انجام می دهند. به عنوان مثال با توجه به موضوعی که آموزگار مشخص کرده یک بند را به صورت انفرادی می نویسند.
در گام چهارم با توجه به آنچه آموخته اند در مورد استانداردها و معیارهای فعالیت، بحث و تبادل نظر می کنند و معیارها و استانداردهای گروهی و داخلی را تدوین می کنند.
در گام پنجم، با توجه به توضیحات آموزگار و متن درس و … استانداردها و معیارهای خارجی مورد توجه دانش آموزان قرار می گیرد.
در این گام، اعضای گروه فعالیت های یکدیگر را با توجه به معیارهای داخلی و خارجی مورد قضاوت و ارزیابی قرار می دهند.
بعد از قضاوت و ارزشیابی فعالیت ها به فراگیران برگشت داده می شود. فراگیران می توانند بعد از قضاوت در مورد ارزشیابی صورت گرفته توسط دوستانشان، پاسخگو یا مدافع باشند.
در گام آخر که اعضای گروه فعالیت های خود و دوستانشان را با توجه به معیارهای داخلی و خارجی مورد قضاوت قرار داده اند و با نواقص کار خود و دوستانشان و راهکارهای رفع نواقص آشنا می شوند سپس آموزگار دوباره به آن ها فرصت می دهد و یک موضوع جدید را معرفی می کند تا فراگیران با آگاهی و مهارت بیشتر یک بند دیگر بنویسند.

فیلم تدریس به شیوه ی قضاوت عملکرد برای مرور و یادگیری بهینه ی اصول بند نویسی در سایت به اشتراک گذاشته شده است. در صورت تمایل می توانید فیلم را مشاهده کنید.